अगरबत्ती बनविणे व्यवसाय (incense sticks manufacturing) – कसे सुरू करावे, मशीनरी, परवाना

1

incense sticks manufacturing

अगरबत्ती उत्पादन कमी लागवड करून शक्य आहे आणि अगरबत्ती ची मागणी नेहमीच जास्त असते. सण -समारंभ किंवा उत्सव दरम्यान ते जास्त प्रमाणात असतात. अगरबत्तींचा वापर भारताबाहेरील देशांमध्ये सुद्धा केला जातो. भारत हा एकमेव देश आहे जो या अगरबत्ती स्टिकची निर्मिती सर्वात जास्त करतो आणि जगभरातील सगळीकडे निर्यात करतो.

सध्या आपण आपल्या राहत्या घरातून अगरबत्तीचा व्यवसाय कसा सुरू कसा करता येईल याबद्दल विचार केला पाहिजे. तर चला मग जाणून घेऊया पहिल्या टप्प्यापासून ज्यात या व्यवसायावर कर्ज मिळविण्यापासून तर व्यवसायाच्या योग्य नियोजना पर्यंत, ज्यामुळे आपल्याला भारतात तसेच परदेशातही चांगली बाजारपेठ मिळेल.

गुंतवणूक 80,000 ते 1.5 लाख रुपये
उत्पादन 3000 किलो मासिक किंवा दररोज 100 किलो
उत्पादन खर्च 1 लाख किंवा 33 रुपये किलो
उलाढाल 3000 x 100 रुपये प्रति किलो = 3 लाख दरमहा
निव्वळ नफा दरमहा 2 लाख रुपये

प्रारंभिक नियोजन:

अगरबत्ती उत्पादन व्यवसाय खूप फायदेशीर आहे. तसेच, या उद्योगासाठी छोट्या यंत्रसामग्री व उपकरणे वापरून सुरवात करता येते, कोणीही सहजरित्या घरातून हा उत्पादन व्यवसाय सुरू करू शकतो.

आज प्रत्येक कुटुंबात, पवित्र ठिकाणी आणि इतर महत्त्वाच्या ठिकाणी अगरबत्ती चा उपयोग केला जातो. अगरबत्ती बनवण्याचा व्यवसाय वैयक्तिक क्षमतेवर आणि अगरबत्ती उत्पादनाच्या युनिटच्या उत्पादन क्षमतेवर अवलंबून असतो. तसेच अगरबत्तीच्या बाजारपेठेतील मागणीवरही अवलंबून आहे. उत्सवाच्या हंगामात मागणी सतत वाढते.

केवळ भारतीय बाजारपेठच नाही तर अगरबत्ती इतर देशांमध्येही निर्यात करता येते. सन २०१७-१८ मध्ये जपान आणि चीनसारख्या बर्‍याच आशियाई देशांना भारताने ५०० कोटींहून अधिक अगरबत्तींची निर्यात केली आहे. ९० हून अधिक परदेशी देशात अगरबत्तीचा वापर करतात, म्हणून अगरबत्तीची मागणी नेहमीच जास्त असते.

अगरबत्तीची परदेशी मागणी नेहमीच जास्त असते, त्यामुळे निर्यात करणे हा एक चांगला पर्याय असू शकतो. या व्यवसायासाठी खुप जास्त तंत्रज्ञानाची आवश्यकता नाही आणि हा निर्यात-आधारित उत्पादन उद्योग आहे. म्हणूनच अगरबत्ती बनवताना लागणारी सुरुवातीची गुंतवणूक बर्‍यापैकी कमी आहे.
सुरुवातीच्या काळात अगरबत्तींसाठी जीएसटी १२% होता, आता तो ५% करण्यात आला आहे.

अगरबत्ती व्यवसायासाठी लावश्यक परवाने (License):

अगरबत्ती व्यवसाय करण्यासाठी आवश्यक व्यवसाय परवाने खाली सूचीबद्ध आहेत. अगरबत्ती बनविणार्‍या व्यवसायाच्या परवानग्यासाठी आवश्यक असणारी पूर्तता किंवा कागदपत्रे एका राज्यातून दुसऱ्या राज्यात बदलू शकतात; परिणामी, अगरबत्ती परवानगी परवान्यासाठी आपल्या राज्यातील नियम तपासण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे.

कंपनीची नोंदणी: उद्योगाची नोंदणी करणे ही अगरबत्तीचा व्यवसाय सुरू करण्यासाठी ही पहिली पायरी आहे. व्यवसाय सुरू करण्यासाठी कंपनी किंवा प्रोप्राईटरशिप किंवा कंपनीची आरओसी रजिस्टर म्हणून नोंदणी करणे आवश्यक आहे. याकरिता आपण MSME(सूक्ष्म , लघु और मध्यम उद्यम मंत्रालय) मधे उद्यम नोंदणी करू शकता लिंक खाली दिलेली आहे. उद्यम नोंदणी निशुल्क आहे.

MSME Udyam Registration

GST जीएसटी नोंदणीः प्रत्येक व्यवसाय धारकासाठी जीएसटी नोंदणी अनिवार्य आहे. यशस्वी नोंदणीनंतर एखाद्याला आपली उत्पादने किंवा सेवा विक्रीसाठी जीएसटी क्रमांक मिळेल.

EPF ईपीएफ नोंदणी: एखाद्या उत्पादनाच्या युनिटमध्ये २० पेक्षा जास्त कर्मचारी असल्यास ही नोंदणी आवश्यक आहे, २० पेक्षा कमी कर्मचारी असल्यास या नोंदणी ची आवश्यकता नाही.
ESI ईएसआय नोंदणी: 10 पेक्षा जास्त कर्मचारी असल्यास.
उद्योग परवाना: व्यवसाय करणार्‍या प्रत्येक व्यक्तीसाठी हे आवश्यक आहे. ते स्थानिक अधिकाऱ्यांकडून मिळू शकते. उदा. shop act , गुमास्ता.
Small Scale Industries (SSI) एसएसआय नोंदणीः  SSI एसएसआय युनिट असणाऱ्या उद्योगाला या परवान्यासाठी नोंदणी करणे आवश्यक आहे, अन्यथा अनिवार्य नाही.
प्रदूषण प्रमाणपत्र: प्रदूषण प्रमाणपत्र हे आवश्यक आहे, ज्यांचे manufacturing unit (उत्पादन युनिट) असलेल्या जागेच्या तपासणीद्वारे ते मिळते. हे राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळाकडुन मिळते.
फॅक्टरी परवाना: मोठ्या प्रमाणात उत्पादन करणार्‍या व्यावसायिक युनिट्सकडे एनओसी आणि फॅक्टरी परवाना असणे आवश्यक आहे.

अगरबत्ती बनवण्याच्या व्यवसायासाठी लागणारा कच्चा माल:

अगरबत्ती बनवण्यासाठी लागणारी सामग्री भारतीय बाजारात सहजतेने उपलब्ध आहे. अगरबत्ती बनवण्यासाठी आवश्यक सामग्रीची मात्रा उत्पादन क्षमतेवर अवलंबून असते.

बांबू ही भारतीय बाजारात सहजपणे उपलब्ध असलेल्या धूप स्टिकची आधारभूत सामग्री आहे आणि त्याची अंदाजे किंमत १२० रुपये किलो आहे. स्टिक बनविण्याच्या मशीनच्या सहाय्याने काठ्यांद्वारे स्टिक बनवता येतात.

अगरबत्ती बनवण्यासाठी लागणार्‍या कच्च्या मालाची यादी:

  • सुगंधी साहित्य
  • नैसर्गिक सुगंधी तेल – केवळ नैसर्गिक
  • बांबूच्या लाठी: 8 ते 12 ″ इंचांपर्यंतच्या बांबूच्या लाठी आवश्यक आहेत किंवा
  • कच्च्या बांबूच्या काड्या: बांबूच्या तयार काड्या कच्च्या स्वरूपात विकत मिळतात.
  • पॅकिंग सामग्री: वापरलेली पॅकिंग सामग्री हवाबंद असावी जी अगरबत्तीच्या सुगंधाला लॉक ठेवते.
  • वेगळ्या रंगाचा पावडर: अगरबत्ती आकर्षक दिसावी म्हणून वेगवेगळ्या रंगाची पावडर वापरता येते
  • क्रूड पेपर
  • चारकोल पावडर
  • स्टिकी पावडर
  • नर्गिस पावडर
  • जिकिट पावडर
  • परफ्यूम
  • तेल चंदन
  • भूसा

सुगंध जोडणे: सुगंध जोडणे ही वेगळी उत्पादन प्रक्रिया आहे. पण ते पर्यायी आहे. अशी अनेक अगरबत्ती उत्पादक आहेत की ती सुगंध न जोडता विक्री करतात. किंवा त्यांच्या आवडीनुसार कोणतीही सुगंध जोडू शकतो किंवा कोणत्या सुगंधांना प्राधान्य दिले जाते हे जाणून घेण्यासाठी बाजारपेठ सर्वेक्षण करू शकतात.

अगरबत्ती मशीन्स:

अगरबत्ती बनवण्याच्या व्यवसायात मशीन्स खूप महत्वाची असतात. बाजारात विविध प्रकारची मशीन्स उपलब्ध आहेत, पण प्रत्येकाच्या बजेटनुसार ती निवडण्याची गरज आहे. बाजारात विविध प्रकारची मशीन्स उपलब्ध आहेत. अगरबत्ती बनविणारी मशीन प्रगत तंत्रज्ञानाचा वापर करते आणि त्यामध्ये ड्रायर मशीन आणि पावडर मशीन सारख्या काही मशीन आहेत.

मॅन्युअल अगरबत्ती मेकिंग मशीनः

मॅन्युअल चालविल्या जाणार्‍या मशीन्स एक पेडल किंवा डबल पेडल प्रकारात उपलब्ध आहेत, कमी किंमतीत उच्च उत्पादन मिळवू शकेल अशा प्रकारच्या व ऑपरेट करण्यासाठी सोयीस्कर असेल अश्या मशीनची निवड करावी. मॅन्युअल मशीन मध्ये विजेचा वापर होत नाही. पेडल वापरुन, ते मॅन्युअल चालविले जाऊ शकतात. ऑटोमॅटिकच्या तुलनेत ही मॅन्युअल अगरबत्ती बनविणारी मशीन्स बर्‍यापैकी परवडणारी आहेत.

स्वयंचलित अगरबत्ती मशीन्स:

जास्त उत्पादनासाठी स्वयंचलित अगरबत्ती तयार करण्यासाठी या मशीनची निवड केली पाहिजे कारण नवीनतम तंत्रज्ञानाच्या मदतीने; ही स्वयंचलित मशीन प्रति मिनिट सुमारे 160 ते 200 अगरबत्त्यांचे उत्पादन करतात.

या मशीन्सच्या सहाय्याने चौरस आकार अगरबत्तीही बनवू शकतो. ही स्वयंचलित अगरबत्ती स्टिक बनविणारी मशीन्स ग्राहकांच्या आवश्यकतेनुसार वेगवेगळ्या आकर्षक डिझाइन, नमुने, आकार आणि आकारांमध्ये येतात.

हाय स्पीड स्वयंचलित अगरबत्ती बनविणे मशीनः

हाय-स्पीड स्वयंचलित अगरबत्ती बनविणाऱ्या मशीनला पूर्ण स्वयंचलित असल्याने कमी मनुष्यबळाची आवश्यकता असते. अशा मशीन्स प्रति मिनिट 300 ते 450 स्टिक बनवू शकतात. या मशीनमध्ये उदबत्तीच्या लांबीचे उत्पादन समायोजित करण्याचे वैशिष्ट्य आहे. एकच मशीन 8 ′ इंचापासून 12 ′ इंचापर्यंत सेट करता येते. .

ड्रायर मशीन:

ज्या ठिकाणी धूपांची निर्मिती केली जाते त्या ठिकाणी आर्द्रता असल्यास, कच्ची अगरबत्ती सुकविण्यासाठी ड्रायर मशीन खरेदी करणे आवश्यक आहे. हे ड्रायर मशीन पावसाळ्यात सुलभ होते.

पावडर मिक्सर मशीन:

अगरबत्तीस तयार करण्यासाठी कच्च्या पदार्थांचे एकसमान मिश्रण करण्याच्या उद्देशाने, पावडर मिक्सर मशीन खूप उपयुक्त आहे कारण ती ओल्या किंवा कोरड्या पावडरचे मिश्रण अचूक प्रमाणात मिसळते. पुरवठादार ग्राहकांच्या उत्पादन क्षमतेनुसार या मशीनचेसेटिंग करता येते. पावडर मिक्सर मशीन प्रति मिनिट 10 ते 20 किलो मिश्रण मिसळू शकते.

 

वरील माहिती परिपूर्ण असावी याकरिता आम्ही प्रयत्नशील आहोत, ही माहिती आपल्याला उपयोगाची वाटल्यास नक्की शेयर करा